به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج اساتید کشور، حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در در دوره دانش‌افزایی و توانمندسازی اساتید بسیجی کشور که با شعار«استاد بسیجی؛ اتحاد مقدس، پیشرفت علمی و هدایت معنوی، شور و شعور انقلابی» در شهر مقدس مشهد برگزار شد، با اشاره به اهمیت فراهم‌سازی بستر گفت‌وگو میان اساتید دانشگاه و شخصیت‌های علمی و کشوری، در سخنانی به تبیین مفهوم حکمرانی حکیمانه پرداخت و اظهار داشت: در ایران نیز از سال ۱۳۹۷ به بعد، مراکز علمی به این حوزه ورود کرده‌اند که از جمله می‌توان به راه‌اندازی مدرسه حکمرانی شهید بهشتی در دانشگاه عالی دفاع ملی و دانشکده حکمرانی در دانشگاه تهران اشاره کرد.

حجت الاسلام خسروپناه با انتقاد از تنزل جایگاه علمی کشور در حوزه مقالات و تبدیل دستاوردهای علمی به صنعت، تأکید کرد: ریشه بسیاری از مشکلات در نبود الگوی دقیق حکمرانی فرهنگی و اجتماعی است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: اگرچه در سال‌های اخیر سیاست‌گذاری‌های مهمی در علوم انسانی صورت گرفته و ساختارهایی چون شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، دانشگاه مستقل علوم انسانی علامه طباطبایی و پژوهشگاه علوم انسانی شکل گرفته است، اما هنوز در مرحله راهبری کاستی‌های جدی وجود دارد.

حجت الاسلام خسروپناه بیان کرد: این مرحله نیازمند ایجاد قرارگاهی علمی برای هدایت اساتید علوم انسانی در مسیر تولید علوم انسانی اسلامی و پیوند میان دانشگاه و جامعه است.

وی با اشاره به چالش‌های اجتماعی گسترده از جمله آسیب‌های گزارش‌شده توسط سازمان بهزیستی، هلال‌احمر و کمیته امداد، تأکید کرد: این مسائل به‌طور مستقیم با حوزه علوم انسانی مرتبط است و دانشگاه‌ها باید با طراحی رشته‌ها و پژوهش‌های نوین، پاسخ‌گوی این چالش‌ها باشند.

وی با طرح این پرسش که آیا با وجود همه ساختارها، وضعیت علوم انسانی کشور مطلوب است؟، تأکید کرد: مشکل اساسی ما در حوزه علوم انسانی، ضعف در سواد حکمرانی است. بسیاری از اسناد بالادستی و سیاستی به دلیل نقص در مراحل دیگر حکمرانی به مرحله اجرا نمی‌رسند. به بیان دیگر، سیاست‌گذاری انجام می‌شود اما در مراحل تنظیم‌گری، راهبری، هدایت و اجرا دچار ضعف هستیم.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به معضل کثرت قوانین گفت: در برخی موضوعات قوانین بیش از حد انباشته شده است و این مسئله خود به یک آفت تبدیل شده است. وقتی قوانین متعدد و گاه متعارض وجود دارد، مجریان می‌توانند به استناد برخی از آنها اقدامی را انجام دهند یا از انجام آن سر باز زنند. این وضعیت به کارآمدی و انسجام نظام اجرایی آسیب می‌زند.

حجت الاسلام خسروپناه اضافه کرد: پس از سیاست‌گذاری، مرحله تنظیم‌گری و سپس راهبری و هدایت‌گری مطرح است. در این مرحله باید ظرفیت‌ها مورد حمایت و پشتیبانی قرار گیرد و کارهای بنیادین صورت پذیرد. 

وی ادامه داد: اما در عمل مشاهده می‌کنیم که سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری در چند جای مختلف انجام می‌شود بدون آنکه منابع انسانی توانمند یا منابع مالی کافی برای اجرای آن‌ها وجود داشته باشد. در نتیجه، تعدد طرح‌ها و برنامه‌ها بدون پشتوانه عملیاتی، مانع از دستیابی به دستاوردهای ملموس می‌شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به موضوع هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: امروز بحث هوش مصنوعی در سطح ملی مطرح است. سند هوش مصنوعی تدوین و تصویب شد و حتی ساختارهایی برای آن طراحی شد. 

حجت الاسلام خسروپناه  افزود: اگرچه در مقطعی تشکیل سازمان هوش مصنوعی به تعویق افتاد و به جای آن ستاد هوش مصنوعی در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری ایجاد شد، اما همچنان در حوزه راهبری و اجرایی‌سازی شاهد کاستی‌های جدی هستیم. 

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه حکمرانی در حوزه‌های مختلف باید با مشارکت نخبگان همراه باشد، خاطرنشان کرد: اگر ذی‌نفعان در فرآیند تدوین اسناد مشارکت نداشته باشند، آن اسناد در عمل با مقاومت و مشکلات اجرایی مواجه خواهند شد. 

حجت الاسلام خسروپناه  افزود: به عنوان مثال، در حوزه موسیقی براساس رهنمودهای مقام معظم رهبری، اصولی تدوین شد و سندی جامع طراحی گردید. برای افزایش مشارکت، حدود ۴۲۰ نفر از فعالان این حوزه به دانشگاه شهید بهشتی دعوت شدند و پیش‌نویس سند در حضور آنان بررسی شد. نتیجه آن بود که تقریباً هیچ فردی خارج از فرآیند مشارکت باقی نماند و همین امر سبب شد سند با مقبولیت بالاتری روبه‌رو شود و زمینه اجرای آن فراهم‌تر شود.

وی تأکید کرد: تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که هرجا نخبگان و ذی‌نفعان در تدوین و اجرای اسناد مشارکت فعال داشته‌اند، فرایند حکمرانی با موفقیت بیشتری همراه بوده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی  بیان کرد: بنابراین برای ارتقای حکمرانی در علوم انسانی و دیگر عرصه‌های علمی و فرهنگی کشور، باید مشارکت واقعی جامعه علمی، نخبگان، دانشگاهیان و متخصصان در همه مراحل سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری، راهبری، اجرا و نظارت مورد توجه جدی قرار گیرد.

حجت الاسلام خسروپناه با اشاره به تجربه‌های حوزه حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، گفت: یکی از نمونه‌های موفق، مشارکت گسترده اساتید در تدوین اسناد فرهنگی و علمی بوده است که موجب افزایش امکان اجرا و مقبولیت اسناد شد وقتی اساتید و نخبگان مورد اعتماد در فرآیند مشارکت می‌کنند، اجرای اسناد بسیار ساده‌تر و عملی‌تر می‌شود.

حجت الاسلام خسروپناه با اشاره به موضوع جمعیت، بیان کرد: برخی تصور می‌کنند با نوشتن بهترین سیاست جمعیتی توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی یا تصویب بهترین قانون در مجلس، مسئله جمعیت حل خواهد شد. در حالی‌که جمعیت، تنها از مسیر حکمرانی حل می‌شود و حکمرانی فراتر از سیاست‌گذاری صرف است.

وی با انتقاد از نظام ارتقای علمی و آموزشی در کشور، گفت: برخی اساتید برجسته و انقلابی که سال‌ها راهنمایی ده‌ها رساله دکتری را بر عهده داشته‌اند، به دلیل مشکلات آیین‌نامه‌ای نتوانسته‌اند ارتقا یابند. 

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: امروز شاهدیم حتی فرزندان شهدا در رسانه‌ها گلایه می‌کنند که پدرانشان به دلیل عدم انتشار مقالات رسمی، علی‌رغم داشتن پژوهش‌های کاربردی، از دریافت مدرک دکتری بازمانده‌اند. این در حالی است که شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه‌ای درخصوص مقالات محرمانه دارد که متأسفانه به درستی اجرا نمی‌شود.

حجت الاسلام خسروپناه افزود: در حوزه هنر نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. بسیاری از اساتید رشته‌های هنری مانند نقاشی و هنرهای تجسمی، آثار برجسته‌ای خلق کرده‌اند که ارزش علمی و کاربردی دارد، اما به دلیل نبود آیین‌نامه‌های متناسب، این آثار به عنوان دستاورد علمی دانشگاهی تلقی نمی‌شوند. 

وی گفت: در حالی‌که تحقیقات جهانی نشان می‌دهد هنر نقش مؤثری در توانبخشی بیماران به‌ویژه مبتلایان به اوتیسم دارد، در کشور ما هنوز رشته‌ای با عنوان توانبخشی هنری وجود ندارد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: در حوزه علوم پیشرفته نیز با خلأهایی مواجهیم؛ به عنوان مثال، رشته مهندسی کوانتوم هنوز در کشور تأسیس نشده است، در حالی‌که این رشته برای تولید سنسورها، رایانه‌ها، ارتباطات و هوش مصنوعی کوانتومی ضرورت دارد.

حجت الاسلام خسروپناه با اشاره به نقش شهیدان برجسته علمی کشور همچون شهید محسن فخری‌زاده، شهید تهرانچی، شهید مطلبی‌خواه و شهید ذوالفقاری تأکید کرد: این دانشمندان علاوه بر مراتب علمی، نگاه حکمرانی و فرهنگی داشتند و در سطح کلان علم و فناوری حرف‌های جدی برای گفتن داشتند. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند چنین رویکردی هستیم.

وی در پایان با بیان اینکه شورای عالی انقلاب فرهنگی از ظرفیت‌های علمی اساتید سراسر کشور استفاده خواهد کرد، گفت: در هر استان هیئت‌های اندیشه‌ورز راه‌اندازی شده و هیئت‌های اندیشه فناوری نیز در دستور کار قرار دارد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: پیشنهادها و طرح‌ها پیش از طرح در صحن شورا برای بررسی به این هیئت‌ها ارسال می‌شود و ما از اساتید و نخبگان می‌خواهیم با نگاه حکمرانی به علم، فناوری و فرهنگ کشور کمک کنند تا تصمیمات شورا اجرایی‌تر و مؤثرتر واقع شود.

 انتهای پیام/